Research into Personal Assistants | Getty Image

Cwestiwn 2: I ba raddau ac ym mha ffyrdd yn ymarferol y glynir at yr egwyddorion?


Yn ail gam ein gwaith, roedden ni'n awyddus i ddeall y ffordd yr oedd yr egwyddorion a ddisgrifiwyd wedi cael eu gweithredu – fe wnaethon ni hyn drwy ymgysylltu â’r gweithlu gofal cymdeithasol. 

Perspectif y Gweithlu (cyn COVID-19)

Yn 2021, fe wnaethon ni gyhoeddi’r adroddiad cyntaf ar safbwyntiau’r gweithlu arweithredu’r ddeddf hwn i bob pwrpas oedd y ‘gwerthusiad o’r broses’ ar gyfer yr astudiaeth. Casglwyd data gan y gweithlu yn ystod y tri mis cyn y clo cenedlaethol cyntaf mewn ymateb i’r pandemig coronafeirws, ac felly rhoddodd hyn bersbectif ar y prosesau addasu a gweithredu yn y cyfnod cyn-COVID hwnnw.

Fe siaradodd tîm yr astudiaeth â thros 150 o ymatebwyr ar draws pedair ardal astudiaeth achos er mwyn asesu’r gwahaniaeth a wnaed hyd yma. Canfuwyd bod angen ‘cwantwm’ gwahanol o newid ar wahanol rannau o’r wlad. Ar gyfer rhai rhannau o Gymru, roedd nifer o weithgareddau a dulliau gweithredu a nodwyd wedi’u hymgorffori cyn rhoi’r Ddeddf ar waith, a gwnaeth hyn y broses yn llawer fwy hwylus. Roedd hefyd yn wir bod yn rhaid i’r mathau hyn o arferion ‘rhag-aliniedig’ esblygu er mwyn cwrdd â'r dyletswyddau a’r gofynion newydd, ochr yn ochr â sefydlu dulliau newydd a thrawsnewidiol o weithio. Canfu'r tîm lefelau amrywiol o lwyddiant yn yr ymdrech hon, yn aml yn gysylltiedig â phwysau sylfaenol yn strwythurol, ariannol neu o ran capasiti. Yn hanfodol i weithrediad ‘llawn’ gweledigaeth uchelgeisiol y Ddeddf, mae digon o amser ac adnoddau i barhau i sicrhau a chynnal newid – a dyna oedd y prif gasgliad bod y gweithlu yn dal ar y ‘daith’ gweithredu.

Perspectif y Gweithlu (ar ôl COVID-19)

Yn dilyn y pandemig, ac o gofio maint y newidiadau a oedd wedi deillio o hynny, aeth tîm yr astudiaeth yn ôl at yr un pedwar awdurdod lleol a gymerodd ran yn y gwerthusiad proses wreiddiol a chyfweld â chynifer o’r un bobl ac y gellid o dan yr amgylchiadau. Roedd yr effaith dwys a chymhleth gafodd COVID-19 ar bobl yng Nghymru ac ar y ddarpariaeth o wasanaethau cymdeithasol, yn thema bwysig yn yr ail adroddiad hwn, gyhoeddwyd yn 2022, yn nodi safbwyntiau’r Gweithlu arweithredu’r Ddeddf.

Roedd rhai yn gweld y Ddeddf ei hun fel prif gynheiliad yn ystod y pandemig, oedd yn cynnig cyfeiriad a sicrwydd ynghylch darparu cymorth. Awgrymodd rhai pobl fod y pandemig fel arbrawf naturiol, 'prawf strés' ar gyfer athroniaeth sylfaenol y ddeddfwriaeth. Roedd gwneud yr hyn roedd y Ddeddf yn galw amdano drwy fynd yn ôl at y pethau sylfaenol a chanolbwyntio ar ‘yr hyn sy’n bwysig’ yn ffordd o adeiladu ar gryfderau a chadarnhau pwysigrwydd y dull o gadw pobl yng nghanol popeth. Fel y dangoswyd trwy'r holl adroddiad, roedd yr effeithiau andwyol a brofwyd gan awdurdodau lleol oherwydd y pandemig yn rhai niferus. Roedd y cyfranogwyr yn cydnabod y gwaith adfer helaeth sydd ei angen, pwysigrwydd hanfodol mynd trwy broses o adferiad, er mwyn sefydlu 'cefnogaeth wrth gefn' er mwyn lleihau'r niwed a sicrhau bydd pobl yn cael eu cefnogi'n effeithiol.